Μηχανική Αριθμομηχανή Facit NTK

Η δημιουργία μίας μηχανής που να μπορεί να εκτελεί τις 4 αριθμητικές πράξεις γρήγορα και αποτελεσματικά  απασχόλησε τους ανθρώπους από την αρχαιότητα. Ο άβακας, ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, τα οδόμετρα, ήταν από τις πρώτες υπολογιστικές μηχανές. Μάλιστα αρκετές από αυτές χρησιμοποιούσαν γρανάζια για τους υπολογισμούς. Αργότερα οι ωρολογοποιοί χρησιμοποίησαν γρανάζια για τη μέτρηση του χρόνου στα μηχανικά ρολόγια. Ο διάσημος μαθηματικός Napier δημιούργησε τις περίφημες στήλες με το όνομα του για μία εξελιγμένη μορφή άβακα με το όνομα "Napier’s bones" που μπορούσε να εκτελέσει πολλαπλασιασμούς και διαιρέσεις. Το 1623 ο Wilhelm Schickard πρότεινε την χρήση περιστρεφόμενων στηλών Napier στη μηχανή του με το όνομα «όργανο αριθμητικής». Ο Pascal το 1642 κατασκεύασε μία υπολογιστική μηχανή για προσθέσεις και αφαιρέσεις που χρησιμοποιούσε γρανάζια για τους υπολογισμούς. Ο Leibniz το 1672 κατασκεύασε τη δική του υπολογιστική μηχανή που μπορούσε να εκτελέσει και τις 4 αριθμητικές πράξεις χρησιμοποιώντας τους κυλίνδρους Leibniz. Οι κύλινδροι αυτοί έφεραν στην επιφάνεια τους, παράλληλα με τον άξονα τους, 9 μπάρες διαφορετικού μήκους. Ένα γρανάζι σε επαφή με τον κύλινδρο θα μπορούσε να περιστραφεί από 0 ως 9 θέσεις ανάλογα με το σημείο επαφής του με τον κύλινδρο. Έτσι θα μπορούσε να πάρει οποιαδήποτε τιμή από 0 ως 9. Ο ίδιος ο Leibniz πρότεινε τον μηχανισμό pinwheel  όπου γρανάζια που τους έχουν αφαιρεθεί δόντια θα μπορούσαν να αναπαραστήσουν αριθμούς, ανάλογα με τον αριθμό δοντιών που φέρουν. Το 1851 ο Thomas de Colmar κατασκεύασε την πρώτη αριθμομηχανή που έγινε μεγάλη εμπορική επιτυχία, και χρησιμοποιούσε τους κυλίνδρους Leibniz. Ο Odhner το 1890 παρουσίασε την δική του αριθμομηχανή προσπαθώντας να επισκευάσει μία μηχανή του Thomas. Τελικά επανασχεδίασε ολόκληρη τη μηχανή και αντικατέστησε τους κυλίνδρους του Leibniz με pinwheels. Η νέα μηχανή ήταν μεγάλη επιτυχία καθώς ήταν εύχρηστη και αποτελεσματική. Πολλές εταιρίες παρήγαγαν αντίγραφα της. Η μηχανή και τα εξελιγμένα μοντέλα που προέκυψαν παρέμειναν σε λειτουργία ως τη δεκαετία του 1970 που αντικαταστάθηκαν από τις ηλεκτρονικές αριθμομηχανές.
Μία από τις εταιρίες που κατασκεύαζαν αριθμομηχανές τύπου Odhner ήταν και η Facit που ιδρύθηκε το 1918 στη Στοκχόλμη. Το 1924 η Facit συγχωνεύτηκε με την Atvidaberg Industries, μία εταιρία που κατασκεύαζε έπιπλα και εξοπλισμό επαγγελματικών χώρων. Η εταιρεία συνέχισε την αναπτύξη της απορροφώντας εταιρίες που δραστηροποιούταν στον επαγγελματικό εξοπλισμό, όπως η Halda (γραφομηχανές, 1938), η Original Odhner (1942), και η Addo (1966). Η εταιρία πέτυχε να έχει χιλιάδες εργαζομένους και να αντιπροσωπεύεται σε περισσότερες από 100 χώρες πριν το ξαφνικό της τέλος στις αρχές του 1970.
Οι πρώτες μηχανές της Facit ήταν αντίγραφα των μηχανών Odhner. Στις αρχές του 1930 ο μηχανικός Karl Rudin επανασχεδίασε τη μηχανή, διατηρώντας το μηχανισμό pinwheel αλλά αλλάζοντας ριζικά το κινούμενο τμήμα της. Έφερε κυριολεκτικά τα "πάνω - κάτω" μεταφέροντας και σταθεροποιώντας το κινούμενο κάτω τμήμα της μηχανής Odhner στο πάνω μέρος της. Το αρχικά ακίνητο τμήμα προσαρμόστηκε ώστε να κινείται μέσα στα όρια του περιβλήματος στο εσωτερικό του κάτω μέρους της μηχανής. Τέλος οι περιστρεφόμενοι διακόπτες  (pinwheels) για την εισαγωγή των ψηφίων συνδέθηκαν με πλήκτρα τύπου Dalton (ο Dalton είχε χρησιμοποιήσει πρώτος πλήκτρα με νούμερα που όταν πιεζόταν ενεργοποιούσαν το αντίστοιχο pinwheel / γρανάζι  του συγκεκριμένου αριθού). Έτσι το τμήμα με τα γρανάζια για την εισαγωγή των αριθμών αντικαταστάθηκε με πλήκτρα τοποθετημένα σε δύο σειρές. Τα μόνα τμήματα που μπορούσαν να κινηθούν εξωτερικά ήταν η μανιβέλα και οι διακόπτες μηδενισμού των ενδείξεων. Η μηχανή ονομάστηκε «ανεστραμμένη» αριθμομηχανή και κυριάρχησε τα επόμενα 40 χρόνια. Πρώτο ήταν το μοντέλο "T" του 1932, ακολούθησε το μοντέλο "TK" το 1936 και το "NTK" το 1954 ενώ από το επόμενο μοντέλο το C1-13 του 1957 ως το 1970 οι αλλαγές ήταν πολύ μικρές. Η εταιρία το 1956 κυκλοφόρησε το πρώτο αυτόματο μοντέλο όπου η κίνηση της μανιβέλας γινόταν με ηλεκτρικό κινητήρα (μοτέρ) στο μοντέλο CA1-13 ενώ από το 1966 εισάγαγε ηλεκτρονικές αριθμομηχανές της Ιαπωνικής εταιρίας Sharp. Εξωτερικά διατηρούσαν την μορφή των αριθμομηχανών της Facit αλλά στο εσωτερικό περιείχαν τους μηχανισμούς της Sharp. Στην αρχή οι ηλεκτρονικές αριθμομηχανές ήταν πολύ πιο ακριβές από τις μηχανικές, κάτι που δεν κράτησε πολύ. Όταν οι τιμές εξισώθηκαν ήρθε το τέλος των μηχανικών αριθμομηχανών.
Το μοντέλο "NTK" της συλλογής, δηλαδή το "New TK"  ήταν αυτό που αντικατέστησε το TK το 1954 και το 1957 αντικαταστάθηκε από το C1-13  ξεπερνώντας τις 55.000 πωλήσεις. Η εμφάνιση του οφείλεται στον Signard Benadotte, ένα διακεκριμένο αργυροχόο και βιομηχανικό σχεδιαστή που προσέλαβε η  εταιρία Atvidaberg για να επανασχεδιάσει τις μηχανές της. Το εξωτερικό περίβλημα της μηχανής αποτελείται από τρία μεταλλικά μέρη σε δύο αποχρώσεις του πράσινου. Δεν υπάρχουν βίδες σε εμφανή σημεία καθώς έχουν αντικατασταθεί από κλιπς με ελατήριο τοποθετημένα στο εσωτερικό των μοχλών επαναφοράς. Τα πλήκτρα με τους αριθμούς έχουν κυκλικό σχήμα και όχι οκταγωνικό ενώ τα πλήκτρα για την μετακίνηση έχουν τετραγωνικό σχήμα. Στο κάτω μέρος της μηχανής, σε μία πλακέτα αλουμινίου, αναγράφεται το όνομα της εταιρίας (Facit Atvidaberg), το μοντέλο (Facit NTK) , ο αριθμός παραγωγής (494825) και η χώρα (Sweden). Ο χειρισμός της μηχανής δεν έχει αλλάξει αν και έχουν γίνει κάποιες βελτιώσεις στο μηχανισμό της
Για το manual:
https://mechanicalcalculators.wordpress.com/wp-content/uploads/2015/02/facit-ntk-manual-compressed1.pdf